Warning: Memcache::addserver() expects parameter 2 to be long, string given in /home/pinged2/webapps/maranathagr/libraries/joomla/cache/storage/memcache.php on line 84
 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΚΗ ΑΠΟΨΗ
spacer.png, 0 kB

alt

" Η έρημος και η άνυδρος θέλουσιν ευφρανθή δι' αυτά, και η ερημία θέλει αγαλλιασθή και ανθήσει ως ρόδον."

Ησαίας 35,1 

 
            ΜΑΡΑΝΑΘΑ!
     Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΥΧΗ
     ΕΛΑ ΧΡΙΣΤΕ ΞΑΝΑ!

    
    ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ  2019      

Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
       1 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30  31   

spacer.png, 0 kB
spacer.png, 0 kB
Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΚΗ ΑΠΟΨΗ
Πέμπτη, 03 Απρίλιος 2008 03:34



Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
από Ιστορική και Βιβλική άποψη

Ομιλία του Δρος Μιλτ. Αγγελάτου που δόθηκε στην αίθουσα διαλέξεων της «Εταιρίας Μακεδόνι­κων Σπουδών» στη Θεσσαλονίκη, στις 3/4/1992 και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό "Σάλπισμα". Επίκαιρο ακόμα και σήμερα με τις εξελίξεις στο Σκοπιανό .
"Ελλάδα και Μακεδονία αποτελούν μια τό­σο τέλεια ιστορική και πολιτιστική ενότητα, που μόνον απερίσκεπτοι σλάβοι και σλαβιστές, όπως και α­νιστόρητοι ευρωπαίοι διπλωμάτες, θα τολμούσαν ποτέ ν' αμφισβητή­σουν. Όταν...διαλάμψει η ιστορική αλή­θεια και φωτιστούν τα βρώμικα πα­ρασκήνια της σημερινής ανέντιμης ανθελληνικής επί του προκειμένου εκστρατείας, θα είναι πολλοί οι δυτικοευρωπαίοι πολιτικοί, που θα έχουν σκύψει ντροπιασμένοι το κε­φάλι. Η Ιστορία θα τους έχει ανεξίτηλα στιγματίσει, ότι -την κακοποίησαν "πολιτι­κού κέρδους χάριν", στα σαλόνια της διεθνούς διπλωματίας. Ότι στράτεψαν την επιστήμη τους - όση αν είχαν -στη δουλική υπηρεσία της πολιτικής.

philip_ii_golden_larnax_550_bg.jpg Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
από Ιστορική και Βιβλική άποψη*


* Ομιλία του Δρος Μιλτ.Αγγελάτου που δόθηκε στην αίθουσα διαλέξεων της «Εταιρίας Μακεδόνι­κων Σπουδών» στη Θεσσαλονίκη, στις 3 του Απρίλη, του 1992 και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό "Σάλπισμα"

Συχνά έρχομαι, προσκυνητής στους μοναδικούς αρχαιολογικούς και ιστορικούς θησαυρούς και χώ­ρους της Μακεδονίας. Και, είτε στο γιαλό της αρχαίας Νεάπολης - "τις Θερμοπύλες της Μακεδονίας" -σεργιανίζω, είτε τις παλαιοχριστια­νικές Βασιλικές της Αμφίπολης με­λετάω, είτε τον "ναυσίπορο Βαφύρα" του Δίου προσπαθώ να εντοπί­σω, μία και μόνιμη είναι η ιστορική επωδός που σαν πνευματικό δοξα­στικό ανεβαίνει στα χείλη μου. Η ε­πισήμανση και προτροπή ταυτό­χρονα, του αποστόλου των εθνών: "αφ' υμών Θεσσαλονικείς εξήχηται ο λόγος του Κυρίου, ου μόνον εν τη Μακεδονία και Αχαΐα, αλλά εν παντί τόπω".

Ποιος τόπος αλήθεια τούτος ο Μακεδόνικος και πόση ελληνική ι­στορία!..
Χρόνια τώρα, από τότε που στα είκοσι μου με κέρδισε η αγάπη του Χριστού, έχω κάμει μήνυμα μου -μεταξύ άλλων - τούτη την αλήθεια, ότι η Ελλάδα μας είναι αδιαμφι­σβήτητα μια Βιβλική χώρα και σαν τέτοια πρέπει συνεχώς να την προ­βάλλουμε. Και ακόμη, ότι Ελλάδα και Μακεδονία αποτελούν μια τό­σο τέλεια ιστορική και πολιτιστική ενότητα, που μόνον απερίσκεπτοι σλάβοι και σλαβιστές, όπως και α­νιστόρητοι ευρωπαίοι διπλωμάτες,θα τολμούσαν ποτέ ν' αμφισβητή­σουν. Προσωπικά δε είμαι βέβαι­ος πως όταν - πολύ γρήγορα όπως ελπίζω - διαλάμψει η ιστορική αλή­θεια και φωτιστούν τα βρώμικα πα­ρασκήνια της σημερινής ανέντιμης ανθελληνικής επί του προκειμένου εκστρατείας, θα είναι πολλοί οι δυτικοευρωπαίοι πολιτικοί, που θα έχουν σκύψει ντροπιασμένοι το κε­φάλι. Γιατί η Ιστορία θα τους έχει ανεξίτηλα στιγματίσει, ότι-την κακοποίησαν "πολιτι­κού κέρδους χάριν", στα σαλόνια της διεθνούς | διπλωματίας. Ότι στράτεψαν την επιστήμη τους - όση αν είχαν -στη δουλική υπηρεσία της πολιτικής.
Εμείς, δεν θα προσπαθή­σουμε ν' αποδείξουμε την ελ­ληνικότητα της Μακεδονίας. Κάτι τέτοιο δεν χρειάζεται. Είναι, στην εκτίμηση μας, αυταπόδεικτο. Ό­πως, αδιανόητο θα ήταν το ακρι­βώς αντίθετο. Θα περπατήσουμε εντούτοις σε χώρους και χρόνους, σε ιστορικά σταυροδρόμια και πο­λιτισμικά οροθέσια, που καθένα τους χωριστά και όλα μαζί μυριό­στομα διαλαλούν Ελλάδα. Του Μιλτιάδη και του Φίλιππου την Ελλάδα. Του Πλάτωνα και του Αρι­στοτέλη την Ελλάδα. Του Ηράκλει­του και του Δημόκριτου την Ελλά­δα. Των Δελφών και του Δίου την Ελλάδα. Την Ελλάδα της Μακεδο­νίας και της Θεσσαλίας, της Ηπεί­ρου και της Στερεάς. Του Αιγαίου,του Ιόνιου και του Κρητικού. Τη μια Ελλάδα. Την Ελλάδα, που μας ανή­κει.

Βαθύτατα, στην αχλύ του μύθου, βυθίζονται οι πρώτες ρίζες της ελ­ληνικής καταγωγής των Μακεδό­νων, αφού τόσο ο προγονός τους «Μακεδών», όσο και αυτός των Θεσσαλών, «Μάγνητας», μας δίνονται από τον Ησίοδο ως παιδιά του Δία και της Πανδώρας. Τόποι κατοίκησης τους είναι τα Πιερία, το βου­νό των Μουσών και ο Όλυμπος, το κατοικητήριο του Δωδεκάφυλου Πανθέου. Από την άλλη, γιος του Δευκαλίωνα, πατέρα της Πανδώρας, είναι ο «Έλλην». Αλλά και η καταγωγή των βασιλέ­ων της Μακεδονίας, με πρώτον τον Κάρανο, κατά τον ιστορικό Θεόπομπο ή τον Πέρδικα, κατά τον Ηρό­δοτο, στις ίδιες ελληνικές ρίζες ο­δηγούν, στο Πελοποννησιακό ΄Αργoς. Γι' αυτό και η ονομασία «Αργεάδες» και «Τημενίδες», της Μακεδόνικης Δυναστείας.Πρόγονος της βασιλικής Οικογέ­νειας του Αργούς εθεωρείτο ο Ηρακλής. Το γνωστό ρόπαλο-έμβλημά του, το βλέπουμε στην ασπί­δα που βρέθηκε στον τάφο του Φί­λιππου στη Βεργίνα, παράλληλα δε στο ανάχτορο του ίδιου μακεδονι­κού χώρου, έχουμε την επιγραφή«ΗΡΑΚΛΗ ΠΑΤΡΩΩ», που σημαί­νει: «στον Γενάρχη (του Μακεδο­νικού Βασιλικού Οίκου) Ηρακλή».
Να σπεύσουμε να πούμε ότι το «Μακεδονία εν λίθοις φθεγγομένοις», δεν είναι μόνον ο τίτλος ενός βιβλίου, αλλά και ενός λαού - του Μακεδόνικου - η ιστορική ταυτότη­τα.

Στις αρχές του 8ου π.Χ. αιώνα οι Μακεδόνες συγκροτούνται σε κρά­τος, με θεμελιωτή τον εξ ΄Αργους της Πελοποννήσου Πέρδικα, τον Ηρακλείδη, που βασίλευσε από το 700 έως το 652 με πρωτεύουσα του τις Αίγες, που με τα ανασκαφι­κά τους ευρήματα, από τον τάφο και το παλάτι του αείμνηστου Ρω­μαίου, ως τους ασύλητους Βασιλι­κούς τάφους και το θέατρο του άο­κνου εργάτη της αρχαιολογικής σκαπάνης Μ. Ανδρόνικου, βροντο­φώναξαν άλλη μια τρανή φορά την ελληνικότητα της Μακεδονίας.
Ο γιος του Αμύντα, Αλέξανδρος ο Α', που βασίλευσε από το 498 έως το 454, έπειτα από τις Πλαταιές, το 479, αποτινάζει τον Περσικό ζυγό, αναδιοργανώνει το κράτος του και ανοίγει το παλάτι του σ' έξοχους εκπρόσωπους του ελληνικού πνεύ­ματος, όπως τον Πίνδαρο που του
έγραψε και παιάνα για τη νίκη του στους Ολυμπιακούς αγώνες. Σ' αυ­τούς γίνηκε δεκτός, αφού "ως είη τε Αργείος, εκρίθη τε είναι Έλλην". Ξέρουμε δε ότι στους Πανελλήνι­ους αγώνες "ου βαρβάρων αγωνιστέων, αλλά ελλήνων". Το επιση­μότατο τούτο σώμα των Ελλανοδι­κών: "ούτω έγνωσαν, ότι είναι Έλλην". Ακόμη, πλησιάζει ο Αλέ­ξανδρος τις γραμμές των Αθηναί­ων, δίνοντας τους σπουδαίες πλη­ροφορίες για τα σχέδια του Μαρ­δόνιου. Τα κάνει δε όλα αυτά, γιατί "αυτός τε γαρ έλλην ειμίτωρχαίον, και αντ' ελεύθερης δεδουλωμένην ουκ εθέλοιμι οράν την Ελλάδα". Δηλ., «κι εγώ Έλληνας είμαι από τα παλιά και σκλαβωμένη αντί ε­λεύθερη δεν θα ήθελα ποτέ να δω την Ελλάδα».
Ο Αρχέλαος, που ανεβαίνει στο θρόνο το 412 και πεθαίνει τον ίδιο χρόνο με τον Σωκράτη, το 399, γί­νεται «ο Περικλής της Μακεδο­νίας» και δίκαια πιστώνεται από την Ιστορία με την πολιτιστική προετοι­μασία της Μακεδονίας για κείνο που θα λάβαινε χώρα στα χρόνια του Αλέξανδρου Γ, του Μεγάλου! ' Οπως στο ενεργητικό του Φί­λιππου Β', του πατέρα του, καταχωρείται η στρατιωτική προετοιμα­σία της Μακεδονίας. Θα πρέπει εδώ να δεχθούμε ότι δύσκολα θα μπορούσε να υπάρξει Αλέξαν­δρος, όπως τουλάχιστο τον ξέρου­με, χωρίς Αρχέλαο και Φίλιππο.
Απαλλαγμένος ο Αρχέλαος από πολέμους, διαδίδει την ελληνική παιδεία και τέχνη σε όλο το βασί­λειο του. Καλεί στ' ανάχτορά του στην Πέλλα κορυφαίους των γραμ­μάτων και των τεχνών, όπως τον Ευριπίδη το 408, που εδώ έγραψε τον Αρχέλαο του, την Ιφιγένεια εν Αυλίδι και τις Βάκχες. Επίσης τον ζωγράφο Ζεύξη και τον γιο του τον Ιπποκράτη, τον επικό ποιητή Χοίριλο και άλλους. Είναι δε αυτός, που· "πρώτος κατέδειξε εν Δίω της Μα­κεδονίας σκηνικούς αγώνες Διί και Μούσαις εφ' ημέρας εννέα, εκά-οτηντων Μουσών επώνυμον". Δηλ. «πρώτος αυτός καθιέρωσε στο Δίο της Μακεδονίας σκηνικούς αγώνες αφιερωμένους στον Δία και τις Μούσες, που διαρκούσαν εννιά μέ­ρες, φέρνοντας κάθε μια τους το ό­νομα μιας Μούσας».

Ο χρόνος όμως πλησιάζει... Στην Παλαιστίνη, ο Νόμος και η Προφητεία έχουν ήδη ολοκληρώ­σει τη δική τους συμβολή για τον α­ναμενόμενο μεγάλον ερχομό. Τέσ­σερις αινιγματικοί αιώνες σιωπής ακολουθούν. Αινιγματικοί, αν από το ξετύλιγμα των θεϊκών σχεδίων για τη λύτρωση του ανθρώπου, διαγράψει κανείς αυθαίρετα - και όχι ατιμώρητα - την Ελλάδα και πιο ειδικά τη Μακεδονία.
Γιατί στον ευρύτερο Ελλαδικό χώρο από ενωρίς είχαν ήδη αρχί­σει οι προσπάθειες ενοποίησης του, για να μπορέσει έτσι να παίξει τον πανελλήνιο βραχυπρόθεσμα και παγκόσμιο μακροπρόθεσμα ρόλο του. Την προσφορά δηλαδή στο "πλήρωμα του χρόνου", της παγκόσμιας γλώσσας και του πα­γκόσμιου κράτους, για τη σωστή και δυναμική εξάπλωση της και­νούργιας πίστης.

Ειδικά, μετά τους Μηδικούς Πο­λέμους (492-479), τότε που η νιο­γέννητη Αθηναϊκή Δημοκρατία α­ντιμετώπισε με περίλαμπρη επιτυ­χία την πίεση του Περσικού επε­κτατισμού και είδε το στρατό, τον πλούτο και τη χλιδή της Ανατολής ν' αποσύρονται ταπεινωμένοι, δύο αξιόλογα φαινόμενα λαβαίνουν χώρα στην Αττική γη: Το πρώτο εί­ναι η ηγεμονία της Αθήνας πάνω στις άλλες ελληνικές πόλεις-κρά-τη, αποτέλεσμα τούτο της νίκης της στους Μηδικούς Πολέμους και της Αθηναϊκής Συμμαχίας του 477. Το δεύτερο είναι η άνθηση μιας από τις χαρακτηριστικότερες δημιουργίες του ελληνικού πνεύ­ματος, τότε που - όπως γράφτηκε -"το πνεύμα της έρευνας συνάντη­σε το πνεύμα της ποίησης και γεν­νήθηκε ο τραγικός λόγος".
Για κάποιες 10ετίες και ως την κή­ρυξη του Πελοποννησιακού Πολέ­μου (431-404), που υπήρξε κατα­στροφικός για όλες τις πλευρές, στο Πρυτανείο τούτο της σοφίας, γράφεται "ο χρυσούς αιώνας της Αθήνας" και της αρχαιότητας γενι­κότερα. Είναι τότε που μια ανοικτή δημοκρατική κοινωνία, δίνει στον πολίτη της τις δυνατότητες ν' ανα­πτύξει αρμονικά την προσωπικότη­τα του, να γνωρίσει την ομορφιά της τέχνης, του λόγου και της γνώ­σης, καθώς και τη δυνατότητα ν' α­ποφασίζει και αυτός για τις τύχες της πόλης του.
Πολιτικός πρωταγωνιστής τούτη την εποχή είναι ο Περικλής και ηγετικές πνευματικές φυσιογνωμίες ε­κτός των τριών μεγάλων τραγικών, οι Ηρόδοτος, Φειδίας, Ιπποκράτης, Λυσίας, Σωκράτης, Αριστοφάνης και Απολλόδωρος.

Τούτη η "Κλασική Αθήνα", χαρα­κτηρίστηκε όχι άστοχα, σαν ένα σπάνιο στην ομορφιά του και τη δυναμικότητα του φυτό. Που από τη φύση του δεν του ήταν δυνατό να περιοριστεί στο ασφυχτικά στε­νάχωρο μητρικό του φυτώριο, το Ελληνικό άστυ. Όμως το όνειρο της Αθήνας, που υπήρξε όνειρο και της Σπάρτης και της Θήβας, αργό­τερα δε και του Αντίγονου Γόνατα, όπως και της Αιτωλικής και Αχαϊ­κής Συμπολιτείας, να ενώσουν δη­λαδή ολόκληρο το Ελληνικό έθνος σ' ένα ενιαίο κράτος, δεν μπόρεσε η Αθήνα να το πραγματοποιήσει.
Αθεράπευτος σωβινιστής και ου­τοπιστής συνάμα, ο Αθηναίος ρή­τορας Δημοσθένης, θα παλαίψει ως το τέλος για το μεγαλείο της Αθήνας, όπως αυτός το καταλά­βαινε. Και για ν' αποτρέψει την κά­τω από το Μακεδονικό σκήπτρο έ­νωση των Ελλήνων θα φτάσει στην πολεμική του, να χαρακτηρίσει τον Φίλιππο "βάρβαρο" και τη γενέτει­ρα του Πέλλα: "μικρό και άδοξο χωριό".
Κατηγορίες από πολιτικό ρήτορα, που πέφτουν στο κενό και καμιά ι­στορική βαρύτητα δεν μπορούν να έχουν, αν ληφθεί υπόψη τόσο το "αντιφιλιππικό μένος" που τον δια­κατείχε, όσο και το γεγονός ότι σε άλλη περίπτωση ο ίδιος αναγνωρί­ζει ότι ούτε στην Αθήνα την εποχή εκείνη δεν μπορούσες να συναντή­σεις "όμοιο με τον Φίλιππο στη λεπτότητα των τρόπων". Η Πέλλα εξάλλου την εποχή του Φίλιππου και του Αλέξανδρου, αχτινοβολούσε Ελλάδα.

Αλλά κι αν το πάθος του Αθηναί­ου ρήτορα για την Αθήνα, έντυνε το λόγο του με φανατισμό και ε­ξουθένωση για ό,τι δεν ήταν Αθή­να, τι μ' αυτό; «Δεν νομίζω - γράφει στο περισπούδαστο έργο του "Από τον Μαραθώνα στην Πύδνα", ο α­καδημαϊκός Παν. Κανελλόπουλος -ότι ο Πλάτων που δεν ήταν Δημο­σθένης για να προσφύγει σε δημα­γωγικά επιχειρήματα, θ' αντιδρού­σε στην ηγεμονία του Φίλιππου, λέ­γοντας ότι οι Μακεδόνες είναι ξέ­νοι και αλλόφυλοι». Ούτε εξάλλου τα δύο σχετικά χωρία του Θουκυδίδη είναι δυνατόν να θεωρηθούν σαν κρίση ενός ιστορικού, αφού α­ναφέρονται σε πολεμικό λόγο του Βρασίδα για εμψύχωση των στρα­τιωτών του.
Αντίθετα, ο Ηρόδοτος βεβαιώνει ότι "έλληνες δε είναι τούτους τους από Περδικέω γεγονότος, κατά-περ αυτοί λέγουσι, αυτός τε ούτω τυγχάνω επισταμένως και δη και εν τοις όπισθε λόγοισι αποδέξω ως εισί έλληνες". Με άλλα λόγια, όχι μό­νον αντικειμενικά "εισί έλληνες", αλλά και αυτοί οι ίδιοι, "κατάπερ λέγουσι", υποστηρίζουν τούτο.

Παράλληλα, ο κορυφαίος από τους γεωγράφους της αρχαιότη­τας Στράβων, αφού "περιώδευσεν πάντα, μέχρι... και της Ελλάδος την Μακεδονιαν", βεβαιώνει με απο­φθεγματικό τόνο, ότι "εστί μεν ουν Ελλάς και η Μακεδονία".Αυτό το "και", χαρακτηρίστηκε από κάποιους σαν μια εθνική πα­ραχώρηση προς τους Μακεδόνες. Όμως το κείμενο των όρκων με τους οποίους αρχίζει η συνθήκη συμμαχίας του 215 π.Χ. μεταξύ Μακεδόνων και Καρχηδονίων (Φι­λίππου Ε' και Αννίβα), βεβαιώνει κάτι πολύ περισσότερο. Οι όρκοι εδώ δίνονται "εναντίον (ενώπιον)... θεών πάντων όσοι Μακεδονιαν και την άλλην Ελλάδα κατέχουσιν". Το "και" εδώ πηγαίνει στην "άλλη (υ­πόλοιπη) Ελλάδα". Η Μακεδονία δηλαδή λογίζεται εδώ όχι απλώς Ελλάδα, αλλά ως το κύριο σώμα της Ελλάδας.
Παράλληλα ένας άλλος Αθηναίος ρήτορας, με καταπληκτική διορατι­κότητα και ψύχραιμη ιστορική κρί­ση, ο Ισοκράτης, προτρέπει τον Φί­λιππο "διαλλάξαι τας πόλεις τας Ελληνικός, προστήναι της των Ελλήνων ομονοίας και άπασαν την Ελλάδα πατρίδα νομίζειν". Δηλαδή «να συμφιλιώσει τις Ελληνικές πό­λεις, να πρωτοστατήσει για την ο­μόνοια μεταξύ των Ελλήνων και να θεωρεί ολόκληρη την Ελλάδα πατρίδα».
Η συνένωση των Ελλήνων έλα­βε τελικά χώρα τον 4ο προχριστιανικόν αιώνα και υπήρξε έργο του Φίλιππου του Β' γιου του Αμύντα Γ, του Μακεδόνα. Που η Ιστορία, χωρίς να του αρνιέται τον τίτλο και την ικανότητα του άριστου στρα­τιώτη, τον έχει εντούτοις κατατάξει στους ικανότερους διπλωμάτες της αρχαιότητας.Ανέβηκε στο θρόνο το 359 και από τις πρώτες του ακόμη κινήσεις στον διπλωματικό και στρατιωτικό χώρο, ήταν σαφές ότι "επεθύμει της Ελλάδος αποδειχθήναι στρατηγός-αυτοκράτωρ και τον προς Πέρσας πόλεμον εξενεγκείν".

Η ελληνικότητα του, είναι σα­φής:
Μετά το πέρας του Φωκικού πο­λέμου, η Μακεδονία μπαίνει στη Δελφική Αμφικτιονία και ο Φίλιπ­πος ανακηρύσσεται Πρόεδρος των Πυθίων (346 π.Χ.). Το 338 μετά την καθοριστική μάχη της Χαιρώνειας, στην οποία έλαβε μέρος και ο Αλέ­ξανδρος, 18 χρόνων τότε, η κυ­ριαρχία του Φίλιππου σε όλη την Ελλάδα βεβαιώνεται. Η συντριβή των Αθηναίων είναι μεγάλη, όμως ο Φίλιππος που «το μεγάλο του πά­θος ήταν, όπως σημειώνει ο Π. Κα­νελλόπουλος, ο σεβασμός του για την Αθήνα», δεν ταπεινώνει τους Αθηναίους με την προσωπική πα­ρουσία του. Στέλνει μόνο τον Αλέ­ξανδρο για να συνοδεύσει τη στά­χτη των Αθηναίων που είχαν πέσει στη μάχη. "Νικήσας Αθηναίους, θα παρατηρήσει ο Πολύβιος, ου το­σούτον ήνυσε δια των όπλων, όσον δια της επιεικείας και φιλανθρω­πίας των τρόπων". Δηλ. «δεν τους νίκησε τόσο με τα όπλα, όσο με την επιείκεια και τους ευγενείς τρό­πους».Τον ίδιο χρόνο το υπό την προε­δρία του "Κοινό Συνέδριο της Κο­ρίνθου" στο Ισθμικό στάδιο, στο ο­ποίο αντιπροσωπεύονται όλες οι ελληνικές πόλεις πλην της Σπάρτης, έχει θέμα του την "κοινήν ειρήνην τοις έλλησιν". Το "ελληνικό ά­στυ" δίνει επιτέλους τη θέση του στην "ελληνική ενότητα". Αυτήν που ο Περικλής είχε αποπειραθεί το 445, που ο Ισοκράτης με πάθος είχε προτρέψει και που την ανάγκη της ένιωσαν στον καιρό τους ο Αρι­στείδης, ο Κίμων, ο Επαμεινώνδας και τόσοι άλλοι. Που τελικά την πέ­τυχε ο Μακεδόνας Φίλιππος.

Η μάχη συνεπώς στη Χαιρώνεια δεν ήταν ένα τέλος. Δεν ήταν, ό­πως με τη ρομαντικότητα και την άχρονα προσκολλημένη στην κλα­σική Ελλάδα μονομέρεια του ο Κλεμανσώ χαρακτήρισε: "η ήττα του ωραιότερου λαού της Ιστο­ρίας". Ήταν αντίθετα μια αρχή.
Ήταν η αλλαγή της σκυτάλης. Η α­νάληψη του πρώτου ρόλου από τον "τριχωτόν τράγον, τον Βασιλέα της Ελλάδος με το κέρας το μέγα" του Δανιήλ (η' 21). Τον Αλέξανδρο, που έπειτα από τη δολοφονία του πατέρα του στις Αίγες, στα 20 μό­λις χρόνια του, "αρπάζει την ιστο­ρία από τη χαίτη, όπως το είχε κά­νει με τον Βουκεφάλα" και στο ίδιο στάδιο του Ίσθμιου Ποσειδώνα, ό­πως ο πατέρας του πριν λίγο, ανα­κηρύσσεται αυτός τώρα στρατη-γός-αυτοκράτορας της εκστρατεί­ας των Ελλήνων εναντίον των Περ­σών.

Θα του χρειαστούν δύο χρόνια από την ανάρρηση του στο Μακε­δόνικο θρόνο (336-334), για να κα­ταστείλει εξεγέρσεις και να οργα­νώσει το εσωτερικό του μεγάλου Πανελλήνιου κράτους του. Η ελλη­νικότητα του, ξεπερνάει κι αυτή του πατέρα του. Τιμωρώντας τη Θήβα, προνοεί "κελεύσας επιγράψαι Πινδάρου του μουσοποιού την στέγην μη καίετε". Μετά δετό γενι­κό "ελευθέρους είναι και αυτόνο­μους τους έλληνας", "εσπείσατο γαρ και αυτός προς τους Αθηναί­ους, ώσπερ ο πατήρ (Φίλιππος), ώ­στε αυτούς αυτόνομους είναι και αφορολόγητους". Δηλ. «με σπον­δές υποσχέθηκε στους Αθηναίους ότι θα μείνουν αυτόνομοι και αφο­ρολόγητοι, όπως και ο πατέρας του είχε κάμει».

Όταν την Άνοιξη του 334 συγκε­ντρώνει το στρατό και το στόλο του στην Αμφίπολη και το επίνειο της την Ηιόνα, είναι σαφές πως δεν πρόκειται για ένα συνηθισμένο στρατό. Είναι μάλλον ένα ολόκλη­ρο έθνος, το Ελληνικό, που εδώ ό­που τα Κερδύλια δίνουν τα χέρια με το χρυσοβώλο Παγγαίο, ετοιμά­ζεται για το μεγάλο αποτόλμημα.Την οφειλόμενη απάντηση στην πρόκληση και την "ύβρη" της Ανα­τολής πριν ενάμισυ αιώνα. Τότε, που οι Έλληνες, των "Αθηναίων προμαχούντων", κράτησαν στον Μαραθώνα σφιχτά κλεισμένες τις Πύλες της Ευρώπης στον Ασιάτη επιδρομέα. Τώρα, οι Έλληνες, των "Μακεδόνων προμαχούντων", προελαύνουν στην ενδοξότερη και πρωτοφανή εξάπλωση του ελληνι­κού κλέους στην Ανατολή, που σε λίγο η Ιστορία θα την καταχωρήσει στις σελίδες της ως τον "Ελληνιστι­κό κόσμο". Να γιατί εκτός από τους 30.000 πεζούς, τους 4.000 ιπ­πείς και τα 160 πλοία, κείνες τις α­νοιξιάτικες μέρες του 334, θα μπο­ρούσες να συναντήσεις, περπατώ­ντας τα 25 στάδια μεταξύ Αμφίπο­λης και Ηιόνας, φιλόσοφους, ιστο­ρικούς, γεωγράφους, μηχανικούς, μεταλλευτές, βηματιστές, αρχιτέ­κτονες, μουσικούς και λογής-λογής καλλιτέχνες. Έτοιμοι όλοι τού­τοι να συμπράξουν με τον μεγαλεπίβολο αρχηγό. Έπειτα από 20 μέ­ρες πορεία, ο Αλέξανδρος φτάνει στον Ελλήσποντο όπου προσφέρει θυσία στον Ποσειδώνα και τις Νηιρίδες. Και όταν τον διαβαίνει προ­σφέρει στο Ίλιο, ξανά θυσίες. Τον Μάη του 334 γίνεται η πρώτη μεγά­λη σύγκρουση στο Γρανικό ποτα­μό. Η αφιέρωση των 300 περσικών ασπίδων στην πρόμαχον Αθηνά, γί­νεται: "από τον Αλέξανδρο του Φι­λίππου και των Ελλήνων πλην των Λακεδαιμονίων". Και δίκαια διερω­τάται ο καθ. Ανδριώτης: "Πού είναι οι Μακεδόνες; Ούτε τη στιγμή της μεγαλύτερης εθνικής έξαρσης δεν θέλησε ο αρχηγός τους να τους θέσει έξω από το όνομα εκείνο, που ένιωθε να τους ενώνει με την εθνική τους ολότητα".

Η θριαμβευτική πορεία, συνεχίζε­ται. Φρυγία. Σάρδεις. Απελευθέ­ρωση ελληνικών πόλεων. Μόνον ένα δεν είναι σίγουρο. Αν οι μάχες ή οι θυσίες υπερτερούν σε αριθμό. Ο βιογράφος του Αρριανός, μας βεβαιώνει ότι "κανένας άλλος στρατηγός στην αρχαιότητα δεν παραδίνεται να έχει προσφέρει τό­σες θυσίες, τόσες ιδρύσεις βωμών και ναών - στο Ολυμπικό βέβαια πάνθεο - όσες ο Αλέξανδρος".
Στην πορεία του εξάλλου, μετά την καθοριστική μάχη της Ισσού, προς την Αίγυπτο και έπειτα από την κατάληψη της Τύρου, φθάνει στην Ιερουσαλήμ. Η περιγραφή του Ιώσηπου επί του προκειμένου είναι συναρπαστική. Ολόκληρο το ιερατείο βγαίνει να τον υποδεχθεί επίσημα και να του δείξει "την Δανιήλου Βίβλον, εν η τινά των Ελλή­νων καταλύσειν την των Περσών αρχήν εδήλου". Αυτός δε βεβαιώ­νει από την πλευρά, του, ότι η μορ­φή που στο "εν Δίω της Μακεδο­νίας όραμα" τον πρότρεψε· "θαρσούντα διαβαίνειν" - με θάρρος δηλ. να διαβεί προς την Ανατολή -είναι η ίδια με αυτή του Αρχιερέα, που με την "υακινθίνη και διάχρυσον οτολήν" στέκεται μπροστά του. Και... σπεύδει να τον προσκυ­νήσει, όμως "ου τούτον - όπως θα εξηγήσει στον Παρμενίωνα - αλλά τον Θεόν ου τη αρχιερωσυνη αυ­τός τετίμηται".

Η "Δανιήλου Βίβλος", που γρά­φτηκε όχι αργότερα από τον 6ο προχριοτιανικόν αιώνα, σαφώς α­ναφέρει για τον "τριχωτό τράγο" που διαδέχεται τον "κριό με τα δύο κέρατα" δηλαδή τους Μηδο-Πέρσες, ότι είναι "ο Βασιλιάς της Ελλάδας" (κεφ. 8: 20, 22). Και αναφέρει ακόμη ότι το μεγάλο κέρατο έπει­τα από τον οποίο έρχονται "τέσ­σερα βασίλεια εκ του έθνους τού­του, πλην ουχί κατά την δύναμιν αυτού". Είναι προφανώς τα βασί­λεια: Κάσσανδρου, Λυσόμαχου, Σελεύκου και Πτολεμαίου, στην Ελλάδα, Μ. Ασία, Ασία και Αίγυπτο αντίστοιχα, που δημιουργούνται μετά τον απροσδόκητα πρόωρο θάνατο του Αλέξανδρου ειδικότε­ρα δε μετά τη μάχη του 301 στην Ιψό της Φρυγίας.
Εναργέστερη εικόνα από αυτή που μας δίνουν τα κεφάλαια 2, 7 και 8 του Δανιήλ, δεν θα μπορούσε πράγματι να υπάρξει. Και σε αυτά ο Μακεδόνας Αλέξανδρος αναφέ­ρεται ως ο Βασιλιάς της Ελλάδας, όχι περιοριστικά της Μακεδονίας! Είναι ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης του "έθνους τούτου", του Ελληνι­κού. Φρονούμε ότι και μόνο τούτο το Βιβλικό επιχείρημα θα αρκούσε να πείσει κάθε καλόπιστον ερευνη­τή, όχι απλώς ότι η Μακεδονία είναι ελληνική, αλλά ότι είναι Ελλάδα. Στην οποία Ελλάδα, όπως μας πλη­ροφορεί και το Α' Μακκαβαίων «βασίλευσε ο Αλέξανδρος ο του Φιλίππου Μακεδών, πριν νικήσει τον Δαρείο, Βασιλέα των Περσών και Μήδων».

Στην Αίγυπτο, δέχεται τον έστω σκόπιμα παραποιημένο χρησμό από τον ιερέα του Άμμωνα- "ω παι Δίος" ή "παι Διός" στη θέση του "ω, παιδίον", που δείχνει αν μη τι άλλο, πόσο απλωμένη ήταν η ελληνικό­τητα και η ελληνομάθεια του Αλέ­ξανδρου, του μαθητή του Λεωνίδα και του Αριστοτέλη, του νεαρού Μακεδόνα που στο προσκεφάλι του φύλαγε στη διάρκεια όλης της εκστρατείας του στην Ανατολή, τα έπη του Ομήρου, νιώθοντας ότι κα­τά κάποιο τρόπο αναβίωνε στους άθλους του, τους άθλους του αγαπημένου του Αχιλλέα.
Πόσο βάρβαρος ή σλάβος μπο­ρούσε λοιπόν να είναι τούτος ο ιστορούμενος "Βασιλιάς της Ελλά­δας", αφήνουμε στην απλή λογική ν' απαντήσει. Όταν μάλιστα είναι γνωστό ότι τα διάφορα σλαβικά φύλα εμφανίζονται στον Βαλκανι­κό χώρο μόλις τον 6ο χριστιανικόν αιώνα, η πολιτιστική τους δε πα­ρουσία, σημειώνεται όχι ενωρίτε­ρα από τον 10ο χριστιανικόν αιώνα.

Εδώ στο Δέλτα του Νείλου, χτίζει "πόλιν μεγάλην και πολυάριθμον ελληνίδα, επώνυμον αυτού". Πόσο μεγάλη, θα το δείξει η κατοπινή ι­στορία της και πόσο ελληνίδα, θα μπορούσε να το αποδείξει το γεγο­νός ότι έπειτα από λίγες δεκαετη­ρίδες ένα εκατομμύριο κατά τον Φίλωνα Ιουδαίοι κάτοικοι της "απομαθόντες την εβραικήν ελάλουν ως μητρικήν των γλώσσαν την ελληνικήν", όπως μας πληροφορεί ο Ιώσηπος. Σε βαθμό που για την α­ντιμετώπιση των θρησκευτικών α­ναγκών τους και όχι τόσο για τον πλουτισμό της Αλεξανδρινής βι­βλιοθήκης, να γίνει η περίφημη με­τάφραση των Εβδομήκοντα (Ο'),"δημιουργία δευτέρα, δίδυμος τη πρώτη". Κείμενο, που έξω από τη θεολογική του σημασία, αποτέλε­σε μνημείο της ελληνιστικής γλώσ­σας. Είναι δε πρώτη τούτη η Αλε­ξάνδρεια, μιας σειράς από 70 Αλεξάνδρειες, ως την Εσχάτη στον πο­ταμό Ιαξάρτη το 329.
Κέντρα όλα τούτα ακτινοβολίας της ελληνικής παιδείας, επιστή­μης, τέχνης και γλώσσας. Στα ο­ποία θα ήταν ιστορική παράλειψη και αβλεψία ασυγχώρητη να μη συ­νεκτιμήσουμε και τους δύο πρωτο­φανείς Ελληνικούς Αποικισμούς που είχαν προηγηθεί. Ιδιαίτερα τον Β', που διάρκεσε δύο αιώνες (750-550 π.Χ.) και που έκανε μια γαλανοφορεμένη Δέσποινα να μοιάζει η Μεσόγειος, με χρυσοκέντητα στον ποδήρη χιτώνα της τα υπερδιακόσια - όπως τα μνημονεύει επώνυμα ο Κ. Παπαρρηγόπουλος στην «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» -ονόματα ελληνίδων πόλεων και α­ποικιών. Στην Προποντίδα και στον Εύξεινο. Στη Μικρασιατική Ιωνία. Στην Αίγυπτο και την Κυρηναϊκή. Στην Μ39Π3 ογθθοιβ της Κάτω Ιτα­λίας. Και τώρα με τον Αλέξανδρο στα βάθη της Ανατολής. Ως τη Σογδιανή και τη Βακτρία. Ως την Αραχωσία και Γεδρωσία.
Τελικά στα Γαυγάμηλα, την καρ­διά του Περσικού κράτους, γίνεται η αποφασιστική σύγκρουση Ευρώ­πης και Ασίας. "Δεινός οφθείς εγ-γύθεν", επιτίθεται πρώτος ο Αλέ­ξανδρος. Και πάλι η νίκη είναι με το μέρος του.
Ο Δαρείος δολοφονείται. Η Ασία έχει πια γονατίσει. Ορθός μένει μό­νον εκείνος που "την επιθυμίαν του πρόσω" είχε σύνθημα του. Όμως για λίγο ακόμη. Γιατί το βράδυ της 10ης Ιουνίου του 323, ο θάνατος κυριεύει αυτόν που πάνω του είχε τον Δελφικό χρησμό" "ανίκητος ει, ω παι".
Νικητές και νικημένοι ενώνονται σ' έναν "οοιππηυηί ο!ο!ογθ", σ' έναν «κοινόν θρήνον». Και η μητέρα του Δαρείου αποτραβηγμένη από το φως και το φαγητό, πεθαίνει την 5η μέρα του πένθους της για το θάνα­το του νικητή του γιου της. Αυτή ή­ταν η πιο μεγάλη ηθική νίκη του Αλέξανδρου.
Δεν ήταν όμως μόνον ο κοινός θρήνος που ένωσε νικητές και νικη­μένους, το αποτέλεσμα της ζωής και του έργου του Αλέξανδρου.

Ήταν βασικά η εξάπλωση της ελ­ληνικής παιδείας και η επικράτηση της ελληνικής γλώσσας. Αυτής που από Ιωνική-Αττική, γλώσσα του δράματος και του ρητορικού λόγου, και γλώσσα - κατά τον Κικέρωνα - άξια να τη " μιλούνε θεοί ", γίνηκε η «κοινή», η lingua franca , ε­νός ολόκληρου κόσμου, του Ελλη­νιστικού.
"Δεν είναι δε διόλου τυχαίο, ση­μειώνει ο Μ.F.Unger,το ότι ο χρυ­σούς αιώνας της ελληνικής γνώσης και φιλοσοφίας, προηγήθηκε μόλις της ενοποίησης των ελληνικών πόλεων κάτω από τον Φίλιππο της Μακεδονίας και των παγκόσμιων κατακτήσεων του Μ. Αλέξανδρου. Η ελληνική τέχνη και παιδεία φτάσανε έτσι στην κορφή της άνθησηςτους, πριν να εξαπλω­θούν μακριά και πλατιά, για να σχηματίσουν το πολιτιστικό υπό­βαθρο της μεταξύ των δύο Διαθηκών περιόδου, και του κόσμου της Και­νής Διαθήκης συ­νέχεια".

"Ας φανταστού­με αλήθεια, γρά­φει ο ιστορικός του έθνους μας Κων. Παπαρρηγόπουλος, ποιες δυσχέρειες θα συναντούσε η διά­δοση του Χριστιανισμού, χωρίς την έγκαιρη τούτη διάδοση του ελληνι­σμού. Το Ευαγγέλιο θα εκηρύττετο στην εβραϊκή, που όχι μόνο ήταν α­κατάληπτη στους πολλούς εκτός της Ιουδαίας, αλλά και στη Συρία, Μεσοποταμία, Αίγυπτο, Μ. Ασία, Θράκη και Ελλάδα, επικρατούσαν γλώσσες και διάλεκτοι στις οποίες, θα έπρεπε να μεταφραστεί ο λό­γος του Θεού, χωρίς τούτο να ήταν αρκετό. Το Ευαγγέλιο χρειαζόταν όχι μόνο το κήρυγμα αλλά και την ερμηνεία, χρειαζόταν γλώσσα επι­τήδεια στο να εξηγήσει και να ανα­πτύξει τις υψηλές αλήθειες και έν­νοιες της νέας θρησκείας, γλώσσα τελειότατη και τεχνικοτάτη, χωρίς την οποία δεν μπορεί να εννοήσει κανείς πώς θα μπορούσε να κατορ­θωθεί η τόσο θαυμάσια επικράτη­ση του. Ώστε η διάδοση του ελλη­νισμού δεν παρασκεύασε στη νέα θρησκεία μόνο την απαραίτητη για την επιτυχία της ενότητα γλώσσας, αλλά πρόσφερε σε αυτή το γλωσ­σικό όργανο το πιο τέλειο, απ' όσα ο Θεός χάρισε ποτέ στον άνθρω­πο".
Είμαστε λοιπόν εμείς οι Έλληνες που με τους "Μακεδόνες προμαχούντες", τούτη "την κοινήν ελληνικήν λαλιάν ως μέσα στην Βακτρια­νή την πήγαμε ως τους Ινδούς".
"Ο Μ. Αλέξανδρος, γράφει ο βρε­τανός ιστορικός W.W.Tarn, άρχι­σε μια καινούργια εποχή. Αποκάλυ­ψε, σαν τον Κολόμβο, έναν και­νούργιο κόσμο... Τίποτα δεν μπο­ρούσε πια να παραμείνει όπως ή­ταν πριν. Όταν διακήρυξε ότι όλοι οι άνθρωποι ήσαν εξίσου γιοι ενός Πατέρα και όταν στην 'Οπιν προ­σευχήθηκε για να μπορέσουν Μα­κεδόνες και Πέρσες να μετέχουν μιας πολιτείας και οι λαοί αυτοί της γης να ζούνε σε αρμονία και ενότη­τα καρδιάς και νου, διακήρυξε για πρώτη φορά την ενότητα και αδελ­φότητα της ανθρωπότητας... Πρώ­τος αυτός ήταν έτοιμος να ξεπεράσει τις εθνικές διαφορές και να δια­κηρύξει, όπως αργότερα το βρο­ντοφώναξε ο απ. Παύλος, ότι «δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε Έλληνα και βάρβαρο» (Κολ. 3:11)... Αυτός έμπνευσε στον Ζήνωνα το όραμα του για έναν κόσμο στον οποίο όλοι οι άνθρωποι θα μπορούσαν να ήσαν πολίτες μιας πολιτείας χωρίς φυλετικές διακρί­σεις, υπακούοντες και ζώντες σε αρμονία μόνο με το Φυσικό Νόμο που υπάρχει στο Σύμπαν, ενωμένοι δε σε μια κοινωνική ζωή όχι αναγκαστι­κά αλλά από δική τους συνένεση και αγάπη..."

Έτσι μέσα στην Οικονομία των Θεί­ων σχεδίων, ανάμε­σα σε Πέλλα και Βαβυλώνα (356-323 π.Χ.), ξετυλί­χτηκε ένας διπλός ρόλος. Ο πρώτος, όταν την άνοιξη του 334 η Δύση έ­στελνε τον Αλέξαν­δρο, πρόδρομο της μεγάλης στιγ­μής του κόσμου, να φέρει στην Ανα­τολή τα πολύτιμα Στο κάλυμμα το δώρα της, την ελ­ληνική παιδεία και γλώσσα, ενώνο­ντας την μαζί με τη Δύση σ' ένα Πα­γκόσμιο Κράτος. Και ο δεύτερος, όταν το Φθινόπωρο του 49 μ.Χ. σε εξόφληση ίσως του μεγάλου χρέ­ους της, η Ανατολή έστελνε τον Απόστολο των Εθνών Παύλο, πυρ­φόρο της νέας πίστης, να φέρει στη Δύση το ανεκτίμητο δώρο της, το χριστιανικό φως, ενώνοντας την μαζί με την Ανατολή, σε μια Παγκό­σμια Εκκλησία.
Μάλιστα αν ο θάνατος δεν στα­ματούσε τόσο γρήγορα τον Μακε­δόνα οραματιστή από την εργώδη και πρωτοφανή του προσπάθεια για το "ενός δήμου απαντάς αν­θρώπους" και εάν τα "τέσσερα κέ­ρατα του οράματος του Δανιήλ που ανέβηκαν στη θέση αυτού που έπεσε, μπορούσαν να μη διασπα­στούν, τότε... ίσως η αποστολή της Ρώμης στην ιστορία να μην ήταν α­ναγκαία. Όμως τα τέσσερα τούτα κέρατα, τα Βασίλεια: Ελλάδας, Μικρασίας, Συρίας και Αιγύπτου - ό­πως είδαμε παραπάνω - δεν ήσαν κατά την δύναμιν του πρώτου".

Ο Παν. Κανελλόπουλος στο ση­μείο τούτο κάνει μια μάλλον ιδεαλι­στική τοποθέτηση, υποστηρίζο­ντας ότι, η αποστολή της Ρώμης στην Ιστορία θα ήτανε περιττή, αν ο Αλέξανδρος μπορούσε να ταυτι­στεί με την Αθήνα και "ίδρυε το πα­γκόσμιο κράτος του με κέντρο την πόλη των Αθηναίων, το κατ' εξοχήν άστυ της Ιστορίας". Υπόθεση τολ­μηρή, όπως ο ίδιος παραδέχεται, που φρονούμε ότι οπωσδήποτε πρωταγωνιστή της δεν θα μπορού­σε ποτέ να έχει τον "ες επιθυμίαν του πρόσω είναι", γιο του Φίλιπ­που.
Έτσι η Ρώμη ήλθε στο προσκήνιο της Ιστορίας με σημαντική συμβο­λή της την Pax Romana. Εισχώρη­σε συνέχεια στην οικονομική και πνευματική σφαίρα του Ελληνιστι­κού κόσμου, "του οποίου γίνηκε κληρονόμος με την ενοποίηση του Μεσογειακού χώρου".
Παγκόσμιο λοιπόν Κράτος και Παγκόσμα Εκκλησία. Στηριγμένο το πρώτο σε "μια κοινωνική συμ­βίωση όχι αναγκαστική αλλά με τα δεσμά της αγάπης, όπως το θέλη­σε ο ιδρυτής του Αλέξανδρος, που πρώτος αυτός κήρυξε την ενότητα και αδελφοσύνη των ανθρώπων". Δομή της δεύτερης, τούτη ακρι­βώς η αδελφοποίηση των ανθρώ­πων, όπως την κήρυξε ο μεγάλος απόστολος των εθνών "η αγάπη του Χριστού συνέχει ημάς" και "περισσεύσαι τη αγάπη εις αλλήλους και εις πάντας". Να, γιατί δεν πρέ­πει να χαρακτηριστεί υπερβολική η κρίση του βρετανού ιστορικού W.Tarn ότι "ο Αλέξανδρος υπήρξε υπό τούτη την έννοια, πρόδρομος του αποστόλου Παύλου".
Η ελληνικότητα της Μακεδονίας είναι εξάλλου πρόδηλη και στην πορεία του Ευαγγελίου τον πρώτο ιδιαίτερα χριστιανικόν αιώνα. Ας α­ποπειραθούμε μια συντομότατη σκιαγράφηση του χώρου.
Είναι λένε σε κάποιο της σημείο, το πιο σκοτεινό ίσως, που η νύχτα στέκεται σιωπηλή, σαν όριο που χωρίζει ή και που ενώνει, τη δύση με την ανατολή. Το φως που έφυγε και το αλλιώτικο φως που θα έλθει. Όριο, συμβατικό μάλλον. Μα που το δειλινό που δοκιμάζουμε να ι­στορήσουμε, γίνηκε όριο ιστορικό, αφού σε αυτό έδωκαν τα χέρια η Δύση και η Ανατολή. Το φως που έ­φευγε και το φως που ερχόταν.

Στην Ανατολή, η αφή του φωτός είχε ήδη συντελεστεί από το "Λόγο (που) σαρξ εγένετο". Ακόμη, ο δρομέας που θα έτρεχε στους δρόμους των εθνών "ευαγγελίσασθαι τον ανεξιχνίαστον πλούτον του Χριστού" είχε και αυτός ξεκι­νήσει. Όμως, καίτοι απαλλαγμέ­νος κιόλας από το θρησκευτικό φανατισμό του: "Ιουδαίων ο Θεός μόνον", ο δρομέας τούτος του Χρι­στού, φαινότανε να είχε χάσει ή να μην μπορούσε να βρει τον πιο πέρα δρόμο του, προς "τα έθνη τα μη ειδότα τον Θεόν".Γι' αυτό και το αβέβαιο περπάτη­μα ένα γύρω στην Τρωάδα. Και οι νύχτιοι μοναχικοί περίπατοι στην παραλία, δίπλα στο κύμα, σε σταυ­ροδρόμια μπροστά και σε κοσμο­πολίτικα λιμάνια, χωρίς να μπορεί να ξεχωρίσει τον ένα δρόμο και το ένα καράβι, που έπρεπε να πάρει...

Στη Δύση από την άλλη και ιδιαί­τερα στη Μεσογειακή τούτη προεκταμένη προς την Ανατολή Ελληνι­κή χερσόνησο, η νύχτα δεν ήταν ε­κείνη που θα έφερνε σε λίγο το φως, αλλά εκείνη που είχε έλθει έ­πειτα από το φως.
Ήτανε η νύχτα έπειτα από τον Θαλή και τον Ηράκλειτο, τον Σωκράτη και τον Πλάτωνα, τον Φειδία και τον Πραξιτέλη, τους Δελφούς και την Ακρόπολη. Και, το πιο πολύ, έπειτα από το μεγάλο άλμα και τη θριαμβική πορεία του Μακεδόνα Αλέξανδρου Γ' σε Ασία και Αφρική, για το οποίο μιλήσαμε ήδη. Έπειτα από την περίλαμπρη Ελληνιστική εποχή που ακολούθησε μ.ε τους Πτολεμαίους, τους Σελευκίδες και τους Αντιγονίδες.
Τώρα όλα τούτα τα είχε σκεπάσει η νύχτα που είχε έλθει. Η νύχτα με την ταπείνωση που είχε φέρει η ήτ­τα του Περσέα στην Πύδνα το 168 π.Χ. και του Δίαιου στην Κόρινθο, το 146 π.Χ., από τους Ρωμαίους.
Μέσα λοιπόν σε αυτή τη νύχτα, ξεπρόβαλε ο "ανήρ Μακεδών". Ανώνυμο και όρθιο - ίσως με απλω­μένα τα χέρια - τον θέλει η Βιβλική
αφήγηση. Και σαν τέτοιος και σε τέτοια στάση, δεν θα μπορούσε ποτέ να ήταν κάποιος Αρχέλαος ή Αμύντας, κάποιος Φίλιππος (Β' ή Ε' αδιάφορο) ή Αλέξανδρος.

Ήταν... "Μακεδών τις". Κάποιος μέσα από τους πολλούς. Που αντι­προσώπευε κείνη τη στιγμή όλους. Τη Μακεδονία και τον Ελλαδικό χώρο και τη Δύση ολόκληρη, που με το "εστώς" και "παρακαλών", ο­μολογούσε μέσα σε τούτη τη νύ­χτα, τη δική της νύχτα που τόσο ασφυχτικά την είχε τυλίξει.Ητανε λοιπόν φθινόπωρο του 49, όταν ο Παύλος με τους Λουκά, Σίλα και Τιμόθεο, πήραν το πλοίο για την Ευρώπη, που επίσημη κι ελ­ληνοπρεπή είσοδο της για κείνους που έρχονται από την Ανατολή δεν έχει άλλη από τη Μακεδονία.
«Διαβάς εις Μακεδονίαν βοήθησον ημάς».

Διάβα λοιπόν, Παύλε. Όλα είναι έ­τοιμα και ώριμα πια. Το «πλήρωμα του χρόνου ήλθε, η Ευρώπη ν' α­κούσει το Ευαγγελιο τής σωτηρίας του Χριστού. Και: «ο αφορίσας σε εκ κοιλίας μητρός, απόστολον εις τα έθνη», έκαμε ώστε με την Ιου­δαϊκή σου καταγωγή, τη βαθιά Ελληνιστική σου παιδεία και τη Ρω­μαϊκή σου υπηκοότητα, να είσαι το «σκεύος της εκλογής» για τούτο το έργο.
Διάβα λοιπόν, Παύλε. Το «ελληνι­στί γινώσκεις;», που αργότερα θα σε ρωτήσει - γιομάτος θαυμασμό ή και ζήλεια - ο Χιλίαρχος στην Ιε­ρουσαλήμ, εδώ δεν θα σου χρεια­στεί. Εδώ, στο χώρο που δίκαια ο Αππιανός ονόμασε «δίοδον ες την Ασίαν τε και Ευρώπην», όλοι μιλού­νε ελληνικά. Ακόμη και οι νικητές των Ελλήνων Ρωμαίοι, αφού οι «ητ­τημένοι» τους, τους νίκησαν με την παιδεία τους κι «έφεραν τις τέχνες ως το αγροίκο Λάτιο».
Διάβα, Παύλε. Γιατί, να και η «via militaris» η Εγνατία, από την Επίδαμνο και Απολλωνία της Αδριατικής ως τα Κύψελο του Έβρου. «Βεβηματισμένη και κατεστηλωμένη», διαπερνά ολόκληρη τη Μακεδονία, έτοιμη να τη βαδίσει προς όλες τις κατευθύνσεις το Ευαγγέλιο του Χριστού.

Η Σαμοθράκη, υποδέχεται αυτή πρώτη για ένα βράδυ τους κομι­στές του θείου μηνύματος, στο τα­ξίδι τους από Τρωάδα στη Νέαν Πόλιν. Και όταν την άλλη μέρα το πλοίο αφήνει πίσω του το τέμενος των «Μεγάλων θεών», ο Παύλος έ­χει πάρει ήδη στερεά την απόφαση του. Θα φανέρωνε αυτός: «το με­γάλο της ευσέβειας μυστήριον, που αποκαλύπτει Θεόν φανερωθέντα εν σαρκί».
Το άλλο βράδυ, το πλοίο αγκυρο­βολεί στη Νεάπολη, τις «Θερμοπύ­λες», όπως αναφέραμε, της Μακε­δονίας. Το λιμάνι τούτο υποδοχής δεν φαίνεται να έμεινε αδιάφορο στο χριστιανικό μήνυμα. Ο τίτλος του βιβλίου του αείμνηστου Λαζαρίδη· "Νεάπολις, Χριστούπολις, Καβάλα", συνηγορεί σε αυτό.

Οι Φίλιπποι, έπειτα. "Η πρώτη μερίδος Μακεδονίας πόλις", που όχι μόνον υπήρξε η πρώτη και εν πολ­λοίς πρότυπη χριστιανική Εκκλη­σία στην Ευρώπη, αλλά λειτούργη­σε και μια δική της Εγνατία Αγά­πης", παρακολουθώντας και υπη­ρετούσα στις ανάγκες του πνευμα­τικού της πατέρα, του Παύλου, στη Θεσσαλονίκη, στην Κόρινθο, στη Ρώμη, παντού.
Ακολουθεί το λιτότατο "διοδεύσαντες" της Αμφίπολης και της Απολλωνίας, που με τη συρροή των παλαιοχριστιανικών Βασιλικών της πρώτης και την επιγραφή του 1 μ.Χ. της δεύτερης που αναφέρει τη διαίρεση της πόλης σε φυλές, την ύπαρξη Πολιταρχών, Βουλής και Εκκλησίας του Δήμου, ποιος ξέρει τι έχουν να μας διηγηθούν όταν η αρχαιολογική σκαπάνη μας φέρει στο φως την αρχαία Civitas Apollonia!..

Η Θεσσαλονίκη, αυτή "η μητέρα και μητρόπολις πάσης Μακεδο­νίας", το "in gremio imperi nostri" του Κικέρωνα, δέχεται με τη σειρά της το λόγο του Θεού. Αποδέκτες του "τινές Ιουδαίοι" και... "πλήθος μεγάλο σεβόμενων Ελλήνων και γυναίκες (Ελληνίδες) ουκ ολίγοι". Σε λίγο, η Θεσσαλονίκη γίνεται η πρώτη φροντίδα του "Αποστόλου των Εθνών". Το ιεραποστολικό κέ­ντρο, από το οποίο "ο λόγος του Θεού εξήχηται - και από το οποίο πρέπει να ακουστεί - εν όλη τη Μα­κεδονία και εν όλη Αχαΐα και εν παντί τόπω". Από εδώ και οι δύο πι-
στοί συνεργάτες του, Αρίσταρχος και Σεκούνδος.

Η Βέροια ακόμη, που από στέκι α­ναμονής του Παύλου για την επι­στροφή του στη Θεσσαλονίκη, γί­νεται ένας θαυμάσιος ιεραποστο­λικός αγρός. Πολλοί πιστεύουν εδώ, και όπως συνέβηκε και στην αγαπημένη του Θεσσαλονίκη, με­ταξύ αυτών που δέχονται το λόγο είναι: «των Ελληνίδων γυναικών των ευσχημόνων ουκ ολίγοι». «Δείγμα - όπως σημειώνει ο Holzner στον "Παύλο" του - ότι βρι­σκόμαστε στην Ευρώπη».
Και γιατί όχι το Δίο, τούτη «η Ολυ­μπία και οι Δελφοί συνάμα της Μακεδονίας». Για το οποίο έ­χουμε ισχυρούς λόγους να υπο­στηρίζουμε ότι από το νοτιότατο τούτο λιμάνι της Μακεδονίας, ο α­πόστολος των εθνών πήρε το πλοίο για την Αχαία, τον επόμενο ιεραποστολικό του αγρό, στη Νό­τιο Ελλάδα. Και ότι ακόμη, αποτε­λεί τη μεγάλη ανασκαφική προσ­δοκία μας, μετά τις περίλαμπρες Αίγες, στον Μακεδόνικο χώρο.
Ακόμη δε οι επισκέψεις του Παύ­λου την άνοιξη και το καλοκαίρι του 56, τον Μάρτη του 57, το 62 με­τά την πρώτη του αιχμαλωσία και το 66, πριν από την δεύτερη σύλ­ληψη και το μαρτύριο του.

  • Πόσες φορές ο Παύλος «διήλθεν την Μακεδονίαν»!..
  • Πόσες φορές «στήριξε τις Μακε­δόνικες εκκλησίες πολλώ λόγω»!..
  • Πόσες φορές αυτό το εμφατικό «διελθείν εις Μακεδονίαν και παλιν από Μακεδονίας»!..
  • Πόσες φορές το καύχημα του για «την χάριν του Θεού, την δεδομένην εν ταις εκκλησίαις της Μακεδονίας»!..
  • Πόσες φορές «οι αδελφοί ελθόντες από Μακεδονίας προσανεπλήρωσαν» το υστέρημα του!..
  • Πόσες φορές το «ευδόκησε η Μακεδονία κοινωνίαν τινά ποιήσασθαι εις τους πτωχούς των αγίων εις Ιερουσαλήμ»!..

Η φράση του Παύλου στον Τιμό­θεο: «πορευόμενος εις Μακεδο­νίαν», όχι δεν δηλώνει ένα απλό ο­δοιπορικό, αλλά ένα καύχημα κι ένα πάλαιμα ψυχής, αυτού που με τη βαθύτατη ελληνιστική του παι­δεία, 16 από τα 21 χρόνια υπηρε­σίας του στον αγρό του Κυρίου, σύνδεσε άρρηκτα με τη Μακεδονία και τον ευρύτερο Ελλαδικό χώρο. Και όταν το πλοίο τον παίρνει δέ­σμιο πια του Χριστού στη Ρώμη, δύο Μακεδόνες τον συνοδεύουν: ο Λουκάς και ο Αρίσταρχος. Και όταν στη δίχρονη αιχμαλωσία του έρχε­ται σε ανάγκη «Μακεδόνες συγκοι­νωνούν στη θλίψη του». Και Μακεδονίτικη Εκκλησία του στέλνει τον επίλεκτο Πρεσβύτερο της, τον Επαφρόδιτο, «συνεργόν και συστρατιώτην και λειτουργόν της χρείας».
Γιατί, παρούσα στο χριστιανικό χτες και το σήμερα, είναι η Μακε­δονία. Και, όχι μόνον. Αλλά και ελ­πίδα και για ένα δυναμικό πνευμα­τικό αύριο, μπορεί να γίνει. Να, έ­τσι όπως στο στίχο του ο πατριώ­της μου ποιητής Σπύρος Πορτινός το βλέπει.

Στην άγνοια, την κάκιτα,
στού χαλασμού τη σκότεια ώρα
Κρηνίδες δίχως άργητα
τ' Αρίσταρχου του Έλληνα η χώρα,
δαδί της γνώσης, στοχασμού
και στερνογένι της σοφίας -
ξεμάκραιμα του σκοταδιού -
ξανά η αγάπης πυρκαγιά,
χώμα Μακεδονίας.

Γιομάτη λοιπόν Μακεδονία είναι η Βίβλος, ιδιαίτερα η Καινή Διαθήκη. Χαρείτε την. Και διασαλπίστε με α­πόλυτη σιγουριά προς κάθε κατεύ­θυνση ότι Αρχαιολογία, Ιστορία και Βίβλος, βροντοφωνάζουν για την ελληνικότητα της. Η Μακεδονία δεν είναι απλώς ελληνική. Η Μακε­δονία είναι Ελλάδα.
Δρ Μιλτ. Αγγελάτος

 

Τελευταία Ενημέρωση στις Κυριακή, 13 Απρίλιος 2008 20:36
 
spacer.png, 0 kB
spacer.png, 0 kB
spacer.png, 0 kB